Hessamsaeedi حسام سعیدی Research Letters on Management in Organizations فصلنامه طلوع نگارندگان عدالت 3116-1634 1 1 2026 07 01 Comparing the Certainty of Intelligent Algorithms with the Domain of Common Doubt; Rethinking the Application of the Door Rule to Digital Evidence of Hadi Crimes نسبت سنجی قطعیت الگوریتم های هوشمند با قلمرو شبهه ی عرفی؛ بازاندیشی در کاربست قاعده ی درء بر ادله ی دیجیتالی جرائم حدی 1 30 FA morteza kiyani Department of Law, Shahrekord Branch, Islamic Azad University, Shahrekord, Iran مرتضی کیانی گروه حقوق، واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرکرد، ایران 2026 03 01 The introduction of computational systems and learning algorithms into the field of criminal proceedings has transformed the traditional boundaries of "judge science" and "certainty of conscience" and has raised fundamental questions about the criteria of evidence reliability. In the meantime, the application of probabilistic outputs of identity recognition systems and statistical analyzes in crimes whose punishment is of the type of limits, is faced with double sensitivity; Because any possible error in these data can be considered as "objective suspicion" and activate the jurisprudential rule of Dara (using the narration of "Tedrewa Hudood Balshabhat" and reflected in Article 120 of the Islamic Penal Code). This research, using the descriptive-analytical method and using library resources, first analyzed the relationship between "statistical error of the algorithm" and "considerable customary suspicion", then examined the judicial procedure of Iran and the comparative experiences of several legal systems in the face of technological evidence. The findings indicate that statistical data, even with high levels of probability, do not have the description of "Shari'a science" and cannot replace traditional definitive evidence in the field of Hudud. Therefore, redefining the criteria of suspicion, discovering the customary criteria of certainty in the digital age, and designing mechanisms to compensate for systemic errors, is not only a jurisprudential-legal necessity, but also a condition for the realization of criminal justice in the context of modern technologies. ورود نظام های محاسباتی و الگوریتم های یادگیرنده به عرصه ی دادرسی کیفری، مرزهای سنتی «علم قاضی» و «اطمینان وجدانی» را دگرگون ساخته و پرسش های بنیادینی را درباره ی ملاک های یقین آور بودن ادله مطرح کرده است. در این میان، کاربرد خروجی های احتمالاتیِ سامانه های تشخیص هویت و تحلیل های آماری در جرائمی که مجازات آن ها از نوع حدود است، با حساسیت مضاعفی روبه روست؛ زیرا هر گونه خطای ممکن در این داده ها، می تواند به مثابه ی «شبهه ای موضوعی» تلقی شده و قاعده ی فقهیِ درء (مستفاد از روایتِ «تدرءوا الحدود بالشبهات» و منعکس در ماده ی ۱۲۰ قانون مجازات اسلامی) را فعال سازد. این پژوهش با روش توصیفی‑تحلیلی و با بهره گیری از منابع کتابخانه ای، نخست به واکاوی نسبت میان «خطای آماری الگوریتم» و «شبهه ی عرفیِ قابل اعتنا» پرداخته، سپس رویه ی قضایی ایران و تجارب تطبیقی چند نظام حقوقی را در مواجهه با ادله ی فناورانه بررسی کرده است. یافته ها حاکی از آن است که داده های آماری، حتی با سطوح بالای احتمال، فاقد وصف «علم شرعی» بوده و نمی توانند در حوزه ی حدود، جایگزین ادله ی قطعیِ سنتی شوند. از این رو، بازتعریفِ معیارهای شبهه، کشفِ معیارهای عرفیِ یقین در عصر دیجیتال، و طراحیِ سازوکارهای جبرانِ خطاهای سیستمی، نه تنها یک ضرورت فقهی‑حقوقی، بلکه شرط تحقق عدالت کیفری در بستر فناوری های نوین است. https://journaltne.ir/downloadfilepdf/58581