Hessamsaeedi حسام سعیدی Research Letters on Management in Organizations فصلنامه طلوع نگارندگان عدالت 3116-1634 1 1 2026 07 08 Legal and Criminal Effects of Lifting Naval Blockades and Freedom of Navigation in International Armed Conflicts; Emphasizing the Islamabad Memorandum of Understanding آثار حقوقی و کیفری رفع محاصره دریایی و آزادی کشتیرانی در مخاصمات مسلحانه بین المللی؛ با تأکید بر یادداشت تفاهم اسلام آباد 101 117 FA arjaseb alimohamadi Department of Law, Shahrekord Branch, Islamic Azad University, Shahrekord, Iran ارجاسب عالی محمدی گروه حقوق، واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرکرد، ایران 2026 01 26 As a strategic, traditional and coercive instrument in the international law of armed conflict, naval blockade has always created a fragile and risky balance between the military necessity of the belligerent states and the humanitarian obligations of the international community. However, modern developments in the field of international law of the sea, international humanitarian law and especially international criminal law have imposed structural limitations and strict criteria on the manner of its application, continuation and especially the conditions for its removal. The “Islamabad Memorandum of Understanding” as an emerging, multilateral, and regional legal-diplomatic initiative has provided a new analytical platform for examining the situational and procedural effects of lifting the naval blockade, peacefully restoring freedom of navigation, and analyzing individual criminal responsibilities for arbitrary attacks on commercial and civilian vessels. This study examines various aspects of lifting the blockade with a descriptive-analytical approach, through the integration and cross-referencing of the fundamental rules of the 1982 Convention on the Law of the Sea (UNCLOS), the San Remo Guidelines on Armed Conflicts at Sea (1994), and the Rome Statute of the International Criminal Court (ICC). The findings of this detailed study demonstrate that lifting the blockade based on the provisions of the Islamabad Memorandum of Understanding renders any re-blockade, physical obstruction, or attack on international communication lines, including the vital Strait of Hormuz waterway, devoid of any wartime legitimacy and exposes the perpetrators to the criminal and definitive title of “war crime” before the courts. Furthermore, by removing exceptional wartime powers from coastal states, this document fully restores the legal regime of transit passage and strengthens the universal obligations of states to safeguard global maritime security. محاصره دریایی به عنوان یکی از ابزارهای استراتژیک، سنتی و قهرآمیز در حقوق بین الملل مخاصمات مسلحانه، همواره تعادلی شکننده و پرمخاطره میان ضرورت نظامی دولت های متخاصم و الزامات بشردوستانه جامعه بین المللی ایجاد کرده است. با این حال، تحولات مدرن در عرصه حقوق بین الملل دریاها، حقوق بین الملل بشردوستانه و به ویژه حقوق کیفری بین المللی، محدودیت های ساختاری و ضوابط صلب شدیدی را بر نحوه اعمال، استمرار و به ویژه شرایط رفع آن تحمیل نموده است. «یادداشت تفاهم اسلام آباد» به عنوان یک ابتکار حقوقی-دیپلماتیک نوظهور، چندجانبه و منطقه ای، بستر تحلیل جدیدی را برای واکاوی آثار وضعی و تکلیفی رفع محاصره دریایی، احیای صلح آمیز آزادی کشتیرانی و تحلیل مسئولیت های کیفری فردی nاشی از حملات خودسرانه به شناورهای تجاری و غیرنظامی فراهم آورده است.این پژوهش با رویکردی توصیفی-تحلیلی و از طریق تلفیق و متقاطع سازی قواعد بنیادین کنوانسیون ۱۹۸۲ حقوق دریاها (UNCLOS)، راهنمای سن رمو راجع به مخاصمات مسلحانه در دریا (۱۹۹۴) و اساسنامه رم متعلق به دیوان کیفری بین المللی (ICC)، به بررسی ابعاد گوناگون رفع محاصره می پردازد. یافته های این تحقیق تفصیلی مبین آن است که رفع محاصره بر اساس مفاد تفاهم نامه اسلام آباد، هرگونه انسداد مجدد، ایجاد ممانعت فیزیکی یا حمله به خطوط مواصلاتی بین المللی از جمله آبراه حیاتی تنگه هرمز را فاقد هرگونه مشروعیت جنگی ساخته و مرتکبان را در پیشگاه محاکم با عنوان مجرمانه و قطعی «جنایت جنگی» مواجه می سازد. علاوه بر این، این سند با سلب صلاحیت های استثنایی زمان جنگ از دولت های ساحلی، رژیم حقوقی عبور ترانزیتی را به طور کامل احیا نموده و تعهدات عام الشمول دولت ها را در صیانت از امنیت دریانوردی جهانی تقویت می کند. https://journaltne.ir/downloadfilepdf/59500